Κυριακή, 1 Ιανουαρίου 2017

Το ποδαρικό - Τα Θεοφάνεια



Το ποδαρικό
Παγανιστικό ή χριστιανικό, το ξόρκι του κακού με την έναρξη του νέου έτους μπορεί να θεωρηθεί μια από τις πιο βαθύρριζες παραδόσεις.
Αποτέλεσμα εικόνας για γουρι ροδιΗ νέα περίοδος πρέπει να ξορκίσει το «κακό πο­δαρικό» - όποιος πρωτοπορήσει στο χώρο του οίκου πρέπει να είναι τυχερός νια να δώσει την τύχη του και στα υπόλοιπα μέλη. Ο Γρηγόριος Νύσσης μνημονεύ­ει ότι «δεξιάς τινάς συντυχίας
επετήδευον», ήτοι ότι ευχόντουσαν να φέρουν στο σπίτι όχι κατσικοπόδαρο, αλλά ευλογημένο άνθρωπο. Παλαιότερα, στα νησιά, ο πρώτος που έμπαινε στο σπίτι μετά την απόλυση της Λειτουργίας κρατούσε έ­να μικρό εικόνισμα και μπαίνοντας έλεγε «μέσα κα­λό» και κοιτώντας πίσω του συμπλήρωνε «όξω κα­κό». Τότε ακριβώς έσπαζε το ρόδι μέσα στο σπίτι -οιωνό αφθονίας και καλοτυχίας.
Συναφές είναι και το έθιμο του «αμίλητου» νερού με το οποίο ράντιζαν το εσωτερικό του σπιτιού: όπως τρέχει το νερό να τρέχουν και τα καλά μέσα στον οί­κο. Στις Σέρρες μαζί με το « βουβό » νερό φέρνουν και ένα κλαδί από πουρνάρι με το οποίο κρούουν την ε­ξώπορτα: «Πολύ μάλαμα κι ασήμι, πολύ στάρι και κριθάρι...».
Θεοφάνεια
Αποτέλεσμα εικόνας για θεοφανειαΤα Θεοφάνεια τα νιώθει κανείς μόνο αν έχει ζήσει σε νησί. Την παραμονή ο παπάς του χωριού -με το απαραίτητο παπαδάκι-γυρίζει από σπίτι σε σπίτι ρα­ντίζοντας με αγιασμό και ξορ­κίζοντας τα κακά πνεύματα. Στο μεταξύ, η νεολαία ετοιμάζεται διότι «έχει αγώνα αύριο». Και ο αγώνας είναι σκληρός καθότι όποιος νικήσει θα συζητιέται όλο τον υπόλοιπο χρόνο. Όσοι έχουν ζήσει σε λιμάνια και σε παραθαλάσσια χωριά θα θυ­μούνται το άγριο ξύλο που έ­πεφτε μέσα στο νερό για το ποι­ος θα φτάσει πρώτος στο βυθό. Μάλιστα, αν ο παπάς είχε την άτυ­χη πρόνοια να έχει δεμένο τον Σταυρό με την κορδέλα, ήταν θέμα τιμής να την κόψουν για να μην πιαστεί ο Σταυρός προ­τού πιάσει πάτο.
Αποτέλεσμα εικόνας για θεοφανεια εθιμαΟ νικητής δεν περιέφερε μόνο τον Σταυρό από σπίτι σε σπίτι, το σημαντικό είναι ότι κέρδιζε και πολλά χρήματα, διότι ακόμη και οι φτωχοί τον τιμούσαν με τον οβολό τους. Η λέξη «αγιασμός» έχει μεγάλη διάδοση στους νησιώτες.
Σε πολλά μέρη οι γυναίκες, αφού ο παπάς ρίξει τον Σταυρό, παίρνουν -αμίλητες- νερό από σαράντα κύματα και πλένουν τις εικόνες, καθώς και τα γεωργικά εργαλεία
Ό,τι νερό απομείνει, επειδή είναι α­γιασμένο, το χύνουν στον περίβολο της εκκλησίας, σε σημείο που να μην πατιέται.

Του Κωστή Παπαγιώργη

Δεν υπάρχουν σχόλια: